Skip to main content

Salsalita ng 2010


MAHIRAP yatang tuusin pero tiyak na higit sambilyong piso ang isinalang upang idikdik, ibuhos na dagat ng basura, sapilitang ibaon sa bumbunan ng balana ang salsalita ng 2010—“mahirap.”

Filthy-rich politicos plunked down hundreds of millions in pesos to tell the populace they’re dirt-poor. That’s irony or they’re men in iron masks—matibay sa kapal ang mukha.

The princely sums thus burnt crackled loudly they’re filthy rich, dirt-poor, no.

Pati apong Musa na wala pang dalawang taon, naging bukambibig ang naturang salsalita… ganoon katindi ang pagsalpak nito sa ulirat ng lahat. Naging bahagi ng tinatawag na zeitgeist o umiiral na kalagayan sa kaisipan, kalinangan at moralidad sa yugto ng panahon.

Pero hindi lumapat na per angusta in augusta, mula dalita tungo pagiging dakila.

Mas tumimo sa isip na “walang mahirap (kung) walang corrupt.”

O, bunsong Klotho o Nona ng aming tadhana, tustos isip-pisi… humabi ng tela ng igagayak na kapalaran o paabutin hanggang rurok saranggola ng kamalayan…kusot-kusot mata ano ba katuturan talaga ng corrupt?

“Bulok” o “bulokabok” ang corrupt sa lupalop nina Kapitan Rolando Mendoza—that boasts of over 80 variants of the Tagalog tongue, that’s how lush the Batangan language is.

Tinutukoy ang sala o lihis sa matuwid na gamit ng isipan, halimbawa, kikikilan ng P150,000 ang pulis na nakasuhan para maibasura na ang asunto, eh, magkano lang ba ang sahod ng pulis? Ibubuyo pa na maging bulok din para magkamal ng pansuhol…

Bulok din ang tawag sa usyoso o nakatunganga lang sa pamumuhay ng ibang tao, sa halip asikasuhin ang sariling buhay… katumbas nito ang katagang “gunggong” o “tanga” na halaw sa isang kuwento ni Kristo… ukol sa amo na nagpamudmod ng pampuhunan sa kanyang mga kabig.

Sa kuwento ni Kristo, isang kabig lang hindi tumubo sa puhunan. Hindi kasi dumiskarte sa pagkakakitaan… binawi sa kanya ang puhunan…at kinuha pa ang kahit katiting na ari-arian, ipinamudmod sa mga kumikitang kabig. Lalong naglupasay sa hirap ang gunggong na ‘yon.

Sa kuwentong ‘yon, tiyak na kukutuban kung bakit hindi talaga Kristiyano ang napakaraming tao sa Pilipinas… kaya kahit mata’y pakurap-kurap, laging nakalublob sa hirap.

Sa mga latag ng lupaing ilang at parang ng Batangan sa kaigtingan ng tag-araw, tiyak mauulinig ang matinis na awit ng ibong pugapog. Kapag katutubong wika lang ang taglay ng isip at dibdib, ganito ang madidinig: “Hirr—ap! Hirr—ap! Hirr-ap!”

Gumagala’t naghahalughog ako ng kung anu-ano doon, pero iba ang pakilasa’t nilalasap na himig sa dinadalit niyong ibon.

“Cheerrr up! Cheerrr up! Cheerr up!”

“Hear, hear, up! Here, here, up! Hear here, up!”

Kung anumang kasukalan ang kaniig at kasuyo sa tuyong damuhan, para bang kung ano ring ibon ang tinutukoy upang tumindig… rise to a conceivable occasion… at susulsulan pa mandin ng piyok ng ibong tuturyok.

“Tuturok! Tuturok! Tuturok!”

At hindi hirap o pagdurusa ang pagsasaluhan.

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...