Skip to main content

Otso-otso


KULANG pa ang iniregalo sa ikalawang kaarawan ng apo—P100 ang bili sa inukab na lapad ng kahoy, sungkaan… dalawang hanay ng pitong butas sa kahabaan, tig-isang subihang butas sa magkabilang dulo…

Papatak sa tigwalong butas, kaya otso-otso. Suwerte!

Umaangal nga ang Anghelola, mababaw daw ang ukab ng nabiling sungkaan… kumpareng Jerusalino Araos na lang ang matiyagang gumawa ng ganoon mula antigong haligi, itatampok ang sungkaan sa mababang inukit na hapag… saksakan pa ng bigat, sa ikakaya ng bulsa at bisig.

98 sigay o cowrie shells ang kulang, papatak sa 100 ang kabuuang bilang pati na dalawang magsusungka… sa alinmang laro, nilalaro ng laro pati ang naglalaro… Homo sapiens turn as Homo ludens, thinking becomes playful… gano’n kasi sa quantum physics.

Aba’y mas maganda ang kinis ng mga sigay na nasusumpungan sa baybayin ng Ilog Malino sa Bolinao, Pangasinan… mula murang rosas hanggang matingkad na ube o may hibo ng bughaw, kulay sanlibong piso.

Boca del coño ang anyo ng sigay, nakangiti lagi, nakabuka. Na tila katumbas ng perra o babaeng aso… ginamit na salapi ng ilang sinaunang kultura, perang pambili ng alipin.

Pero anuman ang bilhin, pera pa rin kahit sa ukab ng sungkaan na lang ipapatak… laruan lang talagang tulad ng sa larong Monopoly… at kailangang igiit na laruan lang ng tao ang pera, hindi laruan ng pera ang tao.

Pag-ungkat sa sagisag ang sungka… katumbas ng pitong hakbang ang pitong ukab, isa-isang huhulugan ng sampatak na barya pero lagi’t laging isasalin ang isa—hindi na gagalawin o gugugulin sa pag-ikot sa mga ukab—sa subihan. Doon matitipon ang perang sigay. Subi = save; subihan = savings bank. Parang larong aralin sa pagtitipid at capital formation.

May kakaibang katangian ang lapat-kamay lapit-diwang laro. Magagagap ang daigdig sa paghawak ng mga bagay-bagay sa laro… na nilinaw ng isang sulatin sa September 2010 edition of Scientific American:

“Learning through touch is instinctual. Even newborns can recognize objects by touch alone.

“At first, tactile learning involves manipulating objects. But as children mature, they begin to apply these physical concepts to abstract ideas.

“Hands-on exploration helps children learn more and remember what they have discovered. It also enhances math, verbal and thinking skills.

Oo, palamuti rin ang sungkaan… bukod sa salaping pantumbas ng mga alipin, sagisag din kasi ang mga sigay ng karunungan at masinop na pag-aaral.

Dadakot ng mga sagisag-salapi ang musmos, kikimkimin sa kanyang palad… magsasalit-salitan sa isipan ang bilang ng mga butil na ipinadpad, ibinilad ng karagatan sa pampang… upang mapulot, mapaglaruan.

Para mahasa sa higpit ng gagap ang mga kamay. Para mabihasa sa paggagap pati na puso at isipan.

Hindi lang katumbas ng pitong ukab ang tutunguhin sa bukas na hinaharap.

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...