Skip to main content

Kalaguyo ng apoy


INABO nitong Setyembre 28, 2010 ang labi ng kusinera ng isang angkan sa San Juan… higit sa anim na dekada siyang naglingkod.

Natipon sa isang aklat ang mga nilikha niyang lutuin, hinalaw at sininop mula panlasang Samtoy at Español… angkin pa rin ng angkan ang lihim ng kanyang mga sangkap sa pagluluto.

Naiambag niya ang ilang putaheng mula hurno sa bawat kaarawan ng apat na musmos noong supling— pawang may kani-kaniya nang larangan ng kabuhayan sa ngayon.

Higit anim na dekada—over three lifetimes spent mostly in alchemies of the hearth playing with fire, nourishing souls.

Sa bawat kabanata ng pagluluto—lalo kung kahoy ang gatong na katumbas sa paghitit ng sangkahang sigarilyo—natatalbusan ang buhay ng nagluluto…

Pero tila dulo ng halamang baging na kahit talbusan, paulit-ulit na mag-uusbong, muli’t muli may ililiyab na phosphorous sa murang usbong, laging lalagablab… ganoon ang gawi ng halaman sa pagsasalin ng phosphorous sa mga dulo ng usbong. Sa katiting na sangkap, may itutustos na liwanag.

Kukulubot talaga sa pagdaloy ng panahon ang punong baging, mananatiling mura’t maalab ang ibubukadkad na usbong.

Sa 3-4 o higit pang kabanata ng lutuan sa araw-araw, higit sa tatlong kaha ng sigarilyo ang katumbas na nahitit, nagsalin ng samut-saring kamandag at lason sa katawan… nahihitit ng mga lutuin ang buhay ng nagluluto.

The upside: the mind stays young and sharp, as findings show… it’s likely the firing of neurons is touched off by odd chores entailed in cookery… lumiliyab ang nakasalang na isip habang nakasalang sa liyab ang lutuin. Ito ang tunay na kawanggawa… gawa sa kawa.

Ah, quod ferrum non sanat, ignis sanat—ang hindi malunasan ng bakal, malulunasan ng apoy.

Ganoon daw ang paraan ng paglikha, kailangang ligisin ang himaymay ng sarili upang isangkap sa nililikha… lutuin, sulatin, sining, kahit payak na gawain o tungkulin na lalagdaan ng sariling pagkatao.

At sa ganoong paglikha, tila phoenix na muli’t muling masisinop, mabubuo ang sarili sa liyab ng sariling apoy… magkakamit ng panibagong buhay, malawig at maliwanag na buhay.

Kaya marahil isinalang sa apoy ang naiwang labi ng kusinera… inabo. Patungkol sa phoenix na higit na nagiging marikit ang mga bagwis matapos magliyab.
Upang paulit-ulit na maghasik ng mga butil ng init at liwanag.

Ay, may naiibang katangian ang labi ng apoy… kahit hindi lubusang nasunog na kahoy. Hinihigop nito ang mga sansang, amoy ng bulok, alingasaw… kaya nga naging kasabihan na kapag hindi nalunasan sa lagok ng gamot o sa talim ng tistisan—quod medicamente, quod ferrum—kailangang padilaan, tuluyang ipalamon sa apoy, ignis sanat. (That’s how corruption is dealt.)

Kaya naiiba ang kariktan ni Cinderella… naglalagi sa kusina, nababahiran ng uling… sangkap- pampaganda ang activated carbon.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...
3 comments
Read more

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...
Post a Comment
Read more

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...
2 comments
Read more