Skip to main content

How kulam I!

NAGBALIK-LOOB na pero hindi nakalaboso ang mangkukulam na kinapanayam noon ni Ama.

Sinibasib daw niya kasi ang mga aklat ni Carlos Castañeda hinggil sa kakatwang pananaw ng mga mangkukulam sa daigdig—Weltanschauung yata ang tawag doon—at umiiral na katotohanan. Kamukat-mukat, kathang-isip lang pala ni Castañeda ang mga brujo na gumabay sa kanya.

May sanaysay din ang bayaning Dr. Jose P. Rizal hinggil sa kulam. Pero hapyaw lang. Hindi masinsinan ni masusi ang pagbungkal sa anumang diskarte ng pangungulam.

Baka naman kasi kulang sa ulam. Pinaikli. Naging kulam. Tiyak na santimbang tubig at isang P5 na pakete ng instant noodles ang tahasang paraan sa kulam, lalo na sa panahong ito.

The genuine item pero born-again Christian na ang ex-mangkukulam na naisalang ni Ama sa tactical interrogation.

Marami raw kasing itinumba. P5,000 lang bawat ulo. Ganoon lang kamura ang buhay ng papaslangin. Nakapundar nga ng bahay at lupa. Kumita talaga mula sa pagkalakal sa kakatwang kakayahan. Talagang nakarami. Umarangkada ang negosyo.

Paslang, pagpatay. Pagpasilang, pagpupugay sa buhay.

Ganda babae na tubong Cebu ang naturang tirador. Paktol daw ang tawag sa kanyang pamamaraan. Tila apoy na iipunin—mula sa Nihongo ang ippon, one kill point ang katumbas—sa diwa at dibdib ang sulak ng ngitngit. Saka saltik na paiigkasin patungkol sa ililigpit.

Ganoon kadali?

Ganoon kadali. Karaniwang sa hindi raw maipaliwanag na sakit natitigok ang biktima.

Nasa dakong kaliwa umano ng mangkukulam ang napariwarang anghel na naghahatid ng kalatas ng kamatayan sa bibiktimahin. Karaniwang humahaginit na special delivery na daig ang pinagsanib na Fedex at UPS—Fed up at sex. Para agad na tumalab ang death wish.

Kaya nga kinukutuban ako sa madalas awitin ni Ama na pampatulog noong ako’y sanggol pa lang. Enter Sandman. Metallica ang bumanat. May bahaging dasal na umaantig sa guardian angel. Pero may kambyo. Hush pretty baby don’t say a word. And never mind the noise you’ve heard. It’s just the beast under your bed, in your closet, in your head…

Kinulit daw nang kinulit ni Ama ang seksing Cebuana.

Hindi ibinigay. Pero bumigay.

For the sake of anthropological research kuno ang pakay. Hindi pa raw kasi dumarating ang mga Español sa ating lupalop, meron na raw tinatawag na mga babaylan at katalonan. Iginagalang, kinatatakutan sa kanilang kakaibang kapangyarihan. Iyon daw ang mga sinaunang mangkukulam.

Sayang daw kung tuluyang mawawaglit ang kanilang natatanging kaalaman. Pati ang kanilang mga pamamaraan.

Kailangan daw sinupin.

Subukan din paminsan-minsan. Sabi nga yata ni Francis Bacon, “knowledge is power.”

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...