Skip to main content

Suwag-buwag sa tradisyon

PASLIT pa kami noon, hihimukin ni Ama na sumayaw-sumabay sa ilang galaw mula hung gar kung fu ng dalubgurong Wong Fei-hung. Sa iglap na igkas ng bisig at pihit ng baywang, gagagarin ang magkasanib na marahas na hampas at mayuming kislot ng alon.

Bibira pa a la Gregorian chant kasabay ng galaw ang isang salitang ugat mula Sanskrit. Tumutukoy daw sa tubig. Nananawagan. Taimtim na humihiling ng ulan. Maski buhos ng unos. Payag kahit todo delubyo.

Sanlinggo yata kaming magpapagpag ng mantika’t magpapatagaktak ng pawis sa ganoong ritwal bago sumapit ang Disyembre 31, bisperas ng bagong taon.

Kahit paano’y nasusuklian ang hirap namin ng katiting na ambon—na tahasang pagsuwag o mapangahas na pagbuwag sa pyrotechnic tradition para salubungin ng kasalaulaan ang pagpihit ng taon.

Talamak na air pollution daw ang nakagawian ng Filipinoise para magpaalam sa lumang taon, sumalubong sa bagong taon. Salaula raw ang ganoong gawi. Na hindi inuungkat, hindi sinusuri.

Malalagasan naman ang bulsa ng P15,000 pamasahe sa PAL—sana’y mabasa ito ng mga kabig ni Dr. Lucio Tan-- kung lilipad sina Mama at Ama papuntang Davao City para sumalubong sa bagong taon. Ipinagbawal na kasi doon ang paputok. Kaya tiwasay at malamyos na sasapit sa mga tagaroon ang simoy-amihan sa halip na ingay-alingasaw at sambulat-sansang ng pulbura’t ligalig.

Hindi pa namin kayang gumastos ng mga P5 milyon para umupa ng eroplano’t bumili ng saku-sakong asin para sa isasagawang cloud seeding. Para magpabuhos ng ulan kahit sa paligid lang ng aming tahanan. Para huwag nang magdamay pa.

Kasi’y kami lang yata ang may kakaibang hilig. At pananalig. Hangad namin na buhos ng biyaya mula kalangitan ang magiging muhon sa unang araw ng bawat bagong taon. Para tuloy-tuloy na agos-buhos ng biyaya sa buong taon.

Sa isang agricultural research facility sa Puguis, La Trinidad, Benguet manunuluyan sina Mama’t Ama ng ilang araw hanggang sa pagpasok ng 2007. Babakasyon sa 50-ektaryang latag ng bulubunduking lupain sa Cordillera.

Cloud forest pa raw doon—suson-suson ang namumuong ulap tuwing hapon. Ligid ang lunan ng mga huklubang pine trees. Coffea arabica, lemon, lime, mandarin at ponkan oranges ang nakataliba sa pagitan ng mga pino. May mga bahaging inilaan sa iba pang pananim—kamatis, repolyo, pimiento, sayote, leeks, strawberries, mga halamang ornamental at namumulaklak.

Every stretch of the terrain throbs with teeming life. Doon sila gagalugad. Maghahagilap ng mga binhi ng pino o mga laglag na bulaklak ng sanggumay.

Sa ganoong tanawin sila maghihilamos, magkakatkat ng mga natipong agiw sa paningin at pananaw.

Sa halip na walang saysay na paputok, pulos kuliglig, samut-saring huni ng kulisap, at patak ng namuong hamog mula bubong ang maririnig sa kahabaan ng magdamag. Hahaplos ang mapanlunas na musika sa dibdib at utak.

Saka may banayad na buhos ng ulan tuwing sumasapit ang paghuhunos ng taon. Iyon ang talagang pakay nila sa pagtungo sa ganoong liblib na lupalop.

Comments

Popular posts from this blog

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...

WHAT THE HECTARE!

In a passing conversation in Masbate, years back, I was told that a head of cattle-- fetched a live-weight price of P30,000 then-- is allocated a hectare of pasture to graze on as that area replenishes its growth of grass every 40 days or so. Minimum hectarage that Masbate cattle raisers have is 100 hectares for raising beef livestock.   The numbers had the weight of a rock conked on my head-- a hectare per cattle each worth P30K, chewing cud for 18 hours a day to gain semblance of weight. The pastures I've been taken to a hundred or so kilometers beyond Masbate city limits were a howling expanse of cogon. Cogon, whose blades are nearly entirely cellulose, or that which goes into cellophane wrappers for candies and cigarettes, or cellulose tape.   Cogon, infused in the proverbial "ningas-cogon" attitude of Filipinos for starting every endeavor like a house on fire, then, dying quickly into ashes.   So, I wondered aloud why it hasn't occurred to the provincial agricult...

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...