Saturday, December 25, 2004

Dagdag na halaga

MANGKOKOLUM

Nakasumpong minsan ng palos o sea eel sa Farmer’s Market, Cubao. Wala nang baratan. Kagyat na binayaran. Buhat sa puwesto ng mga isda, lipad agad sa mga tindahan ng gulay. Naghagilap ng mga sangkap sa putaheng tila kidlat na gumuguhit sa utak – palos na nakagumon sa salsang tausi, sangke, luya at wansoy. Sarrrap!

Naulit ang ganoong lintik-sa-bilis na paghahagilap ng mga pansangkap. Doon sa pamilihang bayan ng Maddela, Quirino. Nakasumpong ng isdang ludong. Tila ba nakatagpo ng mutyang nililiyag, inihanap agad ng angkop na gayak. Upang maitanghal at malantakan sa hapag.

Samut-saring hilaw na halimuyak ang likaw na naglisaw sa palengke. Tambad ang talaksang hilaw na sangkap. Malimit na may sansang ng putik at alikabok. Pero naroon ang mga paanyaya para lumikha ng dagdag na halaga. Doon masasapol ang katuturan ng tinatawag na salimbayan ng mga unawa – ang buhawi ng buhay sa marketplace of ideas.

Nasuob man sa lansa at sansang ang mga lumulusong sa palengke, talagang mas saludo ako sa kanila. Higit na galang ang laan ko sa kanila. Bawat isa’y may pakay na mga hilaw na sangkap na pagyayamanin. Titimplahin. Lulutuin. Para magdagdag pa ng higit na halaga.

Kaya mapapansin na may talim ng ningning sa kislap ng kanilang mata.

Nabanggit minsan sa aking supling na panay tamulmol ang nagbababad sa mga mall. Mas marangya ang gayak ng bawat puwesto sa mall – walang maliligaw na sansang ng putik o lansa ng isda, anggo ng karne’t samyo ng gulay. Sa ganitong atmosperang de lata, may sanghaya ng inimbak na embalsamadong bangkay.

Isa pa’y pulos tapos nang produkto ang nakatambad sa mall. Wala nang hamon sa pagiging malikhain. Wala nang udyok sa pagdadagdag ng halaga.

Nahuhubog ang kakayahan, katangian at pagkatao sa mga lugar na pinamamalagian. Mas gusto ko sa palengke.

No comments: