Skip to main content

HSING-I


“The limits of my language are the limits of my mind. All I know is what I have words for.”
Ludwig Wittgenstein

SANLINGGONG singkad na nasa tuktok ng punong sampalok sa bakuran ng isang kalapit-bahay ang isa naming pusa, si Hsing-I… humihibik o humihikbi yata, hindi mapababa kahit anumang sulsol o bulaga… umuwi lang matapos ang sapilitang bakasyon ko—nabalian ng buto sa paa, tinistis-- sa Capitol Medical Center, sumalubong, pandalas nang kiskis-katawan sa aking binti, magiliw na bumabati.

Napulot sa tagpong salpukan nina Nameless (Jet Li) at Sky (Donnie Yen) mula obra ni Zhang Yi-mou-- “Hero”-- ang pangalan ng lekat na pusa… bago nagkapingkian ng kani-kanilang hawak na sandata, nagtagisan muna sa diwa o deva (translates to “demigod or godly person” in Sanskrit)…

Hsing-I ang tawag sa ganoong pakikilaban…

Na umaayon sa tusong tagubilin ni Sun Tzu, dalubguro sa digmaan. Nagaganap daw muna ang labanan sa larangan ng diwa. Sinuman ang manaig doon, ilalapat na lang ang naganap na sa kasunod na yugto ng salpukan na magaganap saanmang lunan… the battle had been fought in spirit and in truth, what ensues in whatever ground had been pre-arranged.

Una muna sa taimtim na diwa, kasunod na dadaloy ang gawa.

Tila yata trumpo na buong banayad na inikid sa mahabang sati, saka ipinukol na mahinahon sa lupa… tulad sa salawikain, iikot na matining na matining. Kapag tubig ay matining, asahan mong malalim; kapag tubig ay maingay, tiyak na mababaw pa sa kumukulong sabaw.

Magsasalpok ang isang matining at isang kangkarot… titilapon sa matining na lakas ang kangkarot… From such children’s past time of yore came the quaint Tagalog idiom, walang binatbat… lagi kasing ipinapalo o ibinabatbat lang sa tulis-talas ng matining na trumpo ang talunang kangkarot… nagkakauka-uka, nagkakabiyak-biyak…

Nahalungkat naman kamakailan sa isang website ang tinatayang katumbas ng matining na pagtuon ng diwa sa balak isagawa… “17 seconds is worth 2,000 man-hours (about a year at 40 hours per week of action taken.)”

Sa dagdag na tuusan…“34 seconds is worth 20,000 man-hours (or about 10 years); 51 seconds is worth 200,000 man-hours (or about 100 years); 68 seconds is worth two million man-hours (or about 1,000 years).”

At sa huling kabit na habilin, “If we can learn to offer pure thought energy for 68 seconds at a time, action becomes inconsequential!”

Pero kapag hikahos ang isipan at diwa, talagang iiral ang tinatawag na mendicant thought, mendicant thought, mendicant thought… at asahang tahasang magkakahindut-hindot ang takbo ng pamumuhay.

Sa tagpong pinagkunan ng pangalan ng isa naming pusa, hiniling muna ni Nameless na magpatuloy sa kanyang pagtugtog ng samisen ang isang matanda… at sa kung ilang matining, matiim, mataimtim na mga saglit, sabay na pumikit ang magkatunggali… ginanap ang kanilang sagupaan sa larangan ng diwa. Cum tacent, clamant.

Talagang hindi ako nasanay sa sangkatutak na bulyawan at murahan sa maraming lokal na panoorin… maingay… mababaw.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...
Post a Comment
Read more

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...
2 comments
Read more

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...
3 comments
Read more