Skip to main content

Halamanan kontra dengue


ANUMANG lutuin na sinangkapan ng kamatis, masasamahan din ng balanoy, albahaka o basil— na pangkontra sa mga di-kanais-nais na alimuom, singaw at alingasaw mula sa mga masasamang loob… nagtataboy din ng lamok, pati na Aedes aegypti o lamok-bulik na naghahasik-lagim ng dengue.

Sagradong halaman ang balanoy, panalo talaga sa mga salsa at lutuing pasta—iniaalay ang dahon at bulaklak nito kay Krishna—uh, what’s a name, you can also call Him Yahweh, Jove, Ama or Amaterazu o Kami-- upang kasihan ng kaligtasan, tibay ng katawan at magandang kapalaran. Gamot din sa kabag, matinding hilab ng tiyan at sakit ng ngipin.

Karaniwang sa dakong silangan o sinisikatan ng araw at kaliwang bahagi ng pintuan ng pamamahay itinatanim ang balanoy—para maikalat ng hanging amihan ang mga kemikal na taglay nito.

May mabibilhan sa mga nagtitinda sa Manila Seedling Bank Foundation, kanto ng EDSA at Quezon Avenue sa Quezon City, sa Bureau of Plant Industry nursery sa Visayas Avenue, Quezon City o San Andres, Maynila o kahit sa mga nagtitinda sa likuran ng Mahogany Market sa Tagaytay City ng iba pang halaman na mabisa sa pagtataboy ng lamok:

(1) citronella or lemon grass o tanglad na sangkap sa roast chicken at lechon, mainam din kontra alta-presyon;

(2) bride of the sun or marigold o amarilyo, na mas mainam itanim sa gawing kanluran o sa kusina upang maging magaan ang pagpasok ng salapi sa pamamahay;

(3) malvarosa, sangkap sa mga kusilba at atsara lalo sa minatamis na makapuno;

(4) chrysanthemum o manzanilla at kahit kaanak nitong damong-maria na talagang pinagkukunan ng plant-based insecticides and a nerve poison slathered at the tips of throwing daggers and star knives;

(5) sweetsop o atis;

(6) madre de cacao o kakawate, matamis ang mga talulot, sapak na ensalada; at

(7) linga (literally, “penis” in Sanskrit) or sesame.

Ah, Musa… may Musa coccinea sa aking halamanan, saging din na ang mga murang saha ay paboritong sigirin ng mga lamok—kabilang pati lamok-dengue—na itinatanim sa hilagang silangan ng tahanan bilang pagpupugay o parangal kay Lakshmi, bathaluman ng kariktan at kasaganaan sa pamumuhay. Kailangang diligan tuwing Huwebes bilang pagbati sa naturang diyosa.

Pangwaksi rin sa sunog at kapahamakan ang pakay sa pagtatanim ng saging sa loob ng bakuran… aaminin kong madalas na magkamali, kung saan-saang lungga ng dilag nakakapagtulos ng saba.

Napagbilinan ang kumare, huwag munang pakainin ng saging ang aking musmos na inaanak… sumisingaw kasi ang taglay na biokemikal ng saging sa balat ng kumain, talagang pupupugin ng lamok.

Pero hindi siya napigil nang sa saging ko nanggigil, she just went bananas!

Comments

Popular posts from this blog

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...

WHAT THE HECTARE!

In a passing conversation in Masbate, years back, I was told that a head of cattle-- fetched a live-weight price of P30,000 then-- is allocated a hectare of pasture to graze on as that area replenishes its growth of grass every 40 days or so. Minimum hectarage that Masbate cattle raisers have is 100 hectares for raising beef livestock.   The numbers had the weight of a rock conked on my head-- a hectare per cattle each worth P30K, chewing cud for 18 hours a day to gain semblance of weight. The pastures I've been taken to a hundred or so kilometers beyond Masbate city limits were a howling expanse of cogon. Cogon, whose blades are nearly entirely cellulose, or that which goes into cellophane wrappers for candies and cigarettes, or cellulose tape.   Cogon, infused in the proverbial "ningas-cogon" attitude of Filipinos for starting every endeavor like a house on fire, then, dying quickly into ashes.   So, I wondered aloud why it hasn't occurred to the provincial agricult...

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...