Skip to main content

Asindero


DALAWANG pamilya ang humahango ng asin sa 500-metro kuwadradong irasan, tig-sampung sako sambuwan sa kasagsagan ng tag-init. Lumipas ang 20 taon, apat na pamilya na ang humahango ng asin… tiglimang sako.

Naisipan na ipatupad ang land reform sa irasan, hinati-hati… lalatagan ng magkahiwalay na pilapil bawat pitak kaya kulang sa tig-125 metro kuwadradong pinitak bawat pamilya… siyempre nagkahindut-hindot ang bulto ng hinahangong asin, nabawasan pa ang limang sako sa bawat pamilya… malaki ang bawas sa kita.

Hindi na mahalaga ang kabawasan sa tuusan, nagkahati-hati na, wala nang aangal pa. Tutal, pare-pareho naman silang gunggong, they’ll be clueless on the niceties or maybe efficiencies gained from economies of scale, economies of scope, or Voltes V synergy which is usually whispered in a hissing hot stream of breath to a beloved’s ear, “Let’s bolt in!”

Or maybe, it didn’t occur to such nitwits that it’s saner to share among themselves the fruits of the land instead of dividing the land.

There’ll be landlords, drug lords, jueteng lords
—at mukhang silang mga nakasalang sa bisyo ang nakakaunawa ng mahusay na pamamalakad ng kabuhayan batay sa produksiyon… hindi sa lupa o anumang sangkap ng produksiyon. Kay Bill Gates yata galing ang hirit na “the most precious resource man has lies between his ears.”

Kaya walang paki si P’Noy sa Hacienda Luisita—kulangot lang ang kanyang sosyo sa naturang taniman ng tubo’t pabrika ng asukal… na hawak ng isang korporasyon na umuugit at namamalakad sa operasyon.

Kaya huwag nang sulsulan para makialam si P’noy o kahit si Kris Aquino at Boy Abunda, ‘musta ka na, ‘dre, ba’t hindi mo na ‘ko isinasama sa raket?

Saan man sipatin, wala talagang major river system na dumadaan sa Tarlac… aangkat pa ng tubig na pantustos sa mga pananim mula sa pinakamalapit na dam sa mga kanugnog na lalawigan… kapag nanalasa ang El Niño, salanta ang mga pananim, umaatikabong pagkalugi… at pasanin ‘yon ng korporasyong may hawak ng Hacienda Luisita… pasanin din ng konsumer na kapag may sugar cane or beet crop failures, alagwa ang presyo ng asukal.

‘Buti pa si Boss Danding Cojuangco na kahit panginoong maylupa, talagang maglulupa sa Guimaras at Negros Occidental… sa halip na tubo ang palaguin sa kanyang mga pataniman, umarangkada sa multiple cropping system—mangga, ilang-ilang, high-value crops.

Pinangarap niya minsan na palitan ng mango juice ang orange juice bilang worldwide favorite breakfast drink… kaya tumodo talaga sa pagtatanim ng mangga.

Kahati sa kayod, kahati sa kita—at may mga bonus pa—ang kanyang mga tauhan.

Pero hindi nagkahati-hati sa lupalop whose fruits barely meet a huge demand for mangoes and ilang-ilang oils.

Comments

Popular posts from this blog

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...

WHAT THE HECTARE!

In a passing conversation in Masbate, years back, I was told that a head of cattle-- fetched a live-weight price of P30,000 then-- is allocated a hectare of pasture to graze on as that area replenishes its growth of grass every 40 days or so. Minimum hectarage that Masbate cattle raisers have is 100 hectares for raising beef livestock.   The numbers had the weight of a rock conked on my head-- a hectare per cattle each worth P30K, chewing cud for 18 hours a day to gain semblance of weight. The pastures I've been taken to a hundred or so kilometers beyond Masbate city limits were a howling expanse of cogon. Cogon, whose blades are nearly entirely cellulose, or that which goes into cellophane wrappers for candies and cigarettes, or cellulose tape.   Cogon, infused in the proverbial "ningas-cogon" attitude of Filipinos for starting every endeavor like a house on fire, then, dying quickly into ashes.   So, I wondered aloud why it hasn't occurred to the provincial agricult...

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...