Skip to main content

Talong at iba pang planeta

LUMABAY lang ang mga sanga ng nag-iisang puno ng talong matapos ang kahitikan ng pamumunga. Bago nito lubusang maliliman ang sampilas na banig ng humahalimuyak na kintsay. Lubusan ding nakinabang sa kintsay na laging kalahok sa lomi’t pancit guisado. Madalas pa ngang maawitan ni Mrs. Silvia P. Quirino ng Ginebra San Miguel ang mga naturang kintsay-- pangunahing sangkap naman sa isang lutuing Hunan o Szechuan yata na tampok ang tofu o bean curd.

Karaniwan nang may lima o anim na bunga ang punong talong. Labis na sa amin ang ganoong dami. Mahilab kasi sa sukat: dalawang dangkal ang karaniwang haba, truncheon ang taba— sabihin man sa Italy na poor man’s meat ang talong, talagang magsasawa rin sa paulit-ulit na pagsulpot nito sa hapag kainan.

Talagang kikiliti sa pihikang panlasa ang lutuin mula Armenia at Greece, ang moussaka—sapin-saping sinibak na talong, keso, at giniling na karne ng kordero, butter, aciete de oliva, at samut-saring rekado’t pampalasa na niluto ng 35-40 minuto sa hurno. Manghihinayang sa panggatong. Maiisip na parusa sa bulsa ang P550 santangkeng presyo ng liquefied petroleum gas na gatong sa hurno.

Kaya babalingan at kagigiliwan ang mga lutuing nakasubsob sa lupa ang kapayakan.

Balik-talong: manamis-namis ang talong na bagong ani. Inihaw. Pinasingawan. Isasapaw sa naiinin nang kanin. Isasawsaw sa halobaybay na may sili’t kalamansi. O kahit sa balaw-balaw o burong isda (na amoy pekpek daw kaya kasinsarap niyon). Masarap din na gawing comfort food ng mahilig. Puki-puki: inihaw muna, tinalupan, saka isasangkutsa sa sangkatutak na bawang at aceite de oliva kahit hindi extra virgin o paekstra-ekstra kaya naging buntis sa kahulugan.

Sapak na sawsawan sa inihaw na tulingan o tamban: inihaw na talong, talupan; samahan ng talbos ng pako (fiddlehead fern), kamatis, lasona, sili, konting suka’t bagoong Balayan. Ihaing kasama ng umuusok pang kanin at umuusok pa ring tulingan o tamban. Ano nga ba’ng hirit ni Thomas More? You can't force simplicity; but you can invite it in by finding as much richness as possible in the few things at hand. Simplicity doesn't mean meagerness but rather a certain kind of richness, the fullness that appears when we stop stuffing the world with things.

May naligaw pa ngang makheua phuang o talong na Thai (Solanum torvum) sa aming kapirasong halamanan. Sinlaki lang ng gisantes ang bungang nakabungkos. Luntian. Malutong. Makakain nang hilaw, mailalahok sa mga ensalada. Often used to round out or set off the cloying flavor of curry—kaya madalas maging palamuti sa mga lutuing may curry. Kahit pa sa anumang adobo. Pero hindi sa kakatwang P100 bill na sakunang nalimbagan at nilagdaan ng dorobo, ehek, Arrovo nga pala.

Kahit payak lang ang paraan ng pagluluto, lumulutang pa rin ang linamnam ng naturang karne ng mga pobre. May mayuming halimuyak kasi ng pinayaman, pinalusog na lupa.

Sa tahasang tuusan, hindi anumang binhi o punla ng pananim ang masusing sinisinop at pinagyayaman. ‘Yun mismong lupang madalas na tinitindigan. Doon kasi nagsisimula’t umuugat ang paninindigan.

A measure of land can be made to express what it can give. It can say grass or trash. It can speak out idleness or apathy of those upon it. Or it can speak of beauty.

Maybe nurturing the soil nurtures the soul. We’re made of the same stuff. The scant measure of lot I work on now speaks of a vastness I seek to embrace and fathom. It’s a choice. Plants throb and thrum with the boundless energies of the heavens, so that what’s above is reflected below. I’ve got me a magic garden that apes the heavens.

Chili, tarragon, basil for Mars. Mint, bell pepper and kundol for Jupiter. Solanum torvum (Thai eggplants) for Saturn. Camote for Neptune. Passiflora for Pluto.

Citrus hystrix (kaffir lime or
kabuyaw), Citrus aurantifolia (dayap or native lime), sunflower, marigold, cosmos for the sun. Wild tomato, banana, talinum, sagittaria, four o’clock for moon. Yacon, taro, yam bean for this island earth.

Bougainvilla, love and devotion for Venus. Bird’s nest fern—Uranus; rosemary and Chinese celery for Mercury.

That man is richest whose pleasures are the cheapest. I’d say “Amen” to Henry David Thoreau.

Comments

Popular posts from this blog

Every single cell of my body's happy

I got this one from Carmelite Sisters from whose school three of my kids were graduated from. They have this snatch of a song that packs a fusion metal and liebeslaud beat and whose lyrics go like this:

"Every single cell of my body is happy. Every single cell of my body is well. I thank you, Lord. I feel so good. Every single cell of my body is well."

Biology-sharp nerds would readily agree with me in this digression... Over their lifetimes, cells are assaulted by a host of biological insults and injuries. The cells go through such ordeals as infection, trauma, extremes of temperature, exposure to toxins in the environment, and damage from metabolic processes-- this last item is often self-inflicted and includes a merry motley medley of smoking a deck a day of Philip Morris menthols, drinking currant-flavored vodka or suds, overindulgence in red meat or the choicest fat-marbled cuts of poultry and such carcass.

When the damage gets to a certain point, cells self-destruct. T…

Singkamas

MAYAMAN pala sa tinatawag na phytochemicals o sangkap na panlaban sa samut-saring sakit ang singkamas—na sa alias nito sa Latin ay talagang kahindik-hindik na ang dating, Pachyrhizus erosus. Tunog erotikong suso sa dulo.

Jicama ang pangalan nito sa pinagmulang lupalop. Mula pa Mexico, nakarating sa ating pampangin nitong kasagsagan ng kalakalang Manila-Acapulco. Jicama. Sumablay ang bigkas dahil kasintunog ng “higa kama.” Nabalbal. Naging singkamas sa ating wika.

Pampigil sa salakay ng kanser, pampababa ng antas ng masamang cholesterol sa dugo, likas din na antibiotic o pamuksa ng mikrobyo sa katawan. Pampalakas sa likas na panlaban ng katawan kontra sakit. Anti-oxidant o pampahupa sa pagiging amoy-lupa. Karaniwan ding gamit na sangkap sa siomai at lumpia.

Hubad na lumpia! Opo, hindi hubo’t hubad ang tawag sa naturang lutuin. Hubad lang. Masarap kung may kalahok pang budbod na mani.

Kaya nakagawian nang talupan ng mga hayok. Ilalantad ang kinis-labanos na laman na pinipithaya (kahu…

KASI NANLABAN