MANGKOKOLUM!

W HEN push came to shove, a Quezon City judge proved that he was made of less sterner, too-mortal stuff—and buckled under brazen bullying of a High Court official. No matter: The judge had made his stand, inked a decision on a case involving a government financial institution in favor of the other party assailing the cash-strapped, graft-ridden, debt-saddled GFI… such a status for the GFI stood firmly at quo. But once the Ombudsman pries its nose into that institution, the anti-graft body would likely convulse in loathing, but that’s another story. GFI honcho, rather than bow to the judge’s ruling, chose to grovel to his University of the Philippines frat brod who happens to be a Supreme Court official. Aah, a deputy court administrator can be a lofty post, yeah, but hoisting a bull or a bully that high neither transforms nor lends nobility to the beast-- a bully in a china shop is just another bully out to wreak havoc. So this Supreme Court goon went after the lower cour...

N OMADS Sports Club must have acquired a taste for settling on tracts of land that turn into prime real estate stirring the greedy to try for a grab, not unlike a maniac drooling for coveted flesh. The 98-year-old non-stock, non-profit group composed of 60 percent Filipino and 40 percent foreigner voting members started out in the Ermita/Malate area in Manila on a spot where the Philippine President Lines Building sits now. The Japanese occupation evicted the club and in 1949, they moved to a rented lot in Makati, a sneeze off where Pasay Road meets EDSA. Yeah, another pricey place that went up for sale and raked profits in the 1960s. Nomads settled for the suburbs, leasing a 2.5-hectare tract in Merville Park, Parañaque from Nersan Corporation in 1969. Over the years that spread of land turned up as, say, a lot like prime beef that had vultures hovering, eager to devour. After the club was told that a company called Multisphere Trading offered to buy the land in 2007...

SA wikang Thai natalisod sa katagang “katha.” Katumbas pala ng mantra, oracion, dasal o panalangin na inuusal… may bisa pala para makamit ang anumang ninanais. May katha para matuhog ang dilag na nililiyag. May katha upang maging kaakit-akit sa paningin ng balana. Mayroon din para magkamal ng magandang kapalaran o maging magaang ang kabuhayan.  Nasumpungan din ang “katha” mula wikang Sanskrit. “Kamatayan” naman ang kahulugan. Katunayan, ang “Kamatayan na Tagapagturo” ang tuwirang kahulugan ng banal na aklat ng Persia na “Katha Upanishad.” “Hari” ang katumbas ng “wang” sa salitang Chino—naging “Juan” nga sa Nueva Ecija ang apelyido ng mas nakararaming bilang ng mga Chino, kaya hindi maipagkakaila ang malalim na agos ng kalinangan at gawing China sa naturang lalawigan… Sa dalawang kataga na pinagsanib—katha wang, katawan—mauungkat ang tahasang pag-iral at paghahari ng mga panalangin sa kabuuan ng katawan… tiyak mauulinig ang alingawngaw ng Banal na Kasulatan, “at ang Kataga ay...

Pangil sa pangilin APAT na kapatid sa hanapbuhay ang nakipagtipan sa kamatayan kamakailan, pawang nakababata sila sa inyong imbing lingkod… na patuloy ang walang humpay na pagpupugay at pangilin sa anghel ng kamatayan—Azrael, Osrail, Tar’athyail-- sa tuwina. Kaya yata nagkapangil mula pangilin, mwa-ha-ha-ha-haw! ‘Yung isa’y dinaluhong ng apat na lalaki—dalawa ang menor de edad—nang maalimpungatan sa pag-idlip sa panaderya. Hindi sumuong sa ulan, sumilong sa panaderya para magpalipas ng buhos-ulan, nakaidlip… at ‘yun nga, tinarakan. Pumalag kasi nang kinakapkap ang susi ng kanyang motorsiklo. Aba’y tumpak pala ang diskarte sa Batangas ni Brig. Gen. J. Franklin Bell sa digmaang Pilipinas-US nitong 1900— tinotodas ang edad-10 pataas dahil tulad niyong dalawang menor de edad na dumaluhong sa pobreng peryodista sa Antipolo, ubra na silang lumikha ng perhuwisyo… kaya masayang itumba’t ilagak sa DSWD ang kanilang bangkay para mapangaralan ukol sa pananagutan sa anumang gawain. Bangkay na tina...

Mental cramps DAILY rental for a house where a local television series may be shot runs from P15,000 to P50,000—quite a windfall for a homeowner whose abode grabs the fancy of a shooting location scout, ever on the lookout for settings that breathe chic, opulence, taste… maybe a certain ambiance or energy that hums and thrums in such living spaces. Or, maybe that which the late Third Reich mystic Karl Haushofer referred to as lebensraum , “living space” that had fueled the Nazi hunger for geographic expansion: “Space is not a vehicle of power. It is power.” The viewing fare jabbed like splinters into the eyes-- and minds-- of audiences trot out characters that, uh, they don’t belong to such spaces. They neither dwell nor live there. Somehow, those cardboard characters betray dysmenorrhea in demeanor, terminal spinal fractures of speech that limn muddled marshy mindset, aah, even cockroach sensibility and paralytic sensitivity. In short, they’re no better than zombies. Claims statesman...

In a legalese tangle and strangle IF memory serves, filmmaker-turned-lawmaker Manuel “Lito” Lapid had crafted the measure that provides copies of court proceedings to a needy litigant who’ll likely bleed his pockets dry pursuing or defending his case… and who’ll likely get his brains tied in clots and knots over whatever such court documents purport to explain. The language of truth is plain and homey as Marcellinus Ammianus would have it, but legalese can be as binding as a strangle of pubic hairs… why, common sense can hardly squeeze into that density, a train of thought wobbling with the weight of passengers crammed to the rafters, plied off as herd to the slaughter. Maybe, Ammianus was obliquely hinting that legalese is a vehicle for lies and mayhem. As we use words, words use us in turn. And such usage that cloaks and chokes rather than sheds light cannot dispel the contempt that the man in the street feels toward the judiciary. Case in point. On September 2010, Ricardo Silverio J...

ANY viand that counts in tomato as ingredient can be zinged up with basil— as ancients have it, the plant negates evil intentions… and repels insect pests, say, Aedes aegypti or the dreaded dengue-carrier. Basil— balanoy, albahaka in Tagalog—perks up salsa and pasta. Like the demonized tobacco, basil leaves and flowers are acceptable as offering to Krishna, uh, what’s a name, you can also call Him Yahweh, Jove, Ama, Allah or Amaterazu o Kami... such offering is often requited with boons not too palpable—safety of the household, inner strength and good luck. The leaves bring relief to colic, stomachache, and toothache. Basil is grown at the eastern portion of the home or at the left side of the house’s main door to allow ambient breezes to swill out the plant’s insect-repellent bio-chemicals. Full-grown basil and seedlings can be bought at Manila Seedling Bank Foundation plant stores at that spread of green over EDSA and Quezon Avenue in Quezon City; at the Bureau of Plant I...

FOR a hillock of soiled clothes she laundered by hand, she was paid P300. She spent a fraction of a day’s eternity rubbing, kneading out stains spread over cloth threads that wore her palms raw. She spent P150 for a can of infant formula. Good for a stretch of three days to keep her child fed. It was a feat. She had hewn with her hands through a hillock—neither forbidding nor rough as a mountain. But she did it in less than a day, slow shearing of shoulder sinew and the backside spread of flesh did not impede a frenzy of her arms as she wore down the clothes heap that was before her and was done, gone. There would be days ahead. Days would bring heaps and hillocks she can hew down barehanded. She had just turned 20, and her new-found strength was a gift to be cherished. The body mends after a flood of soreness sweeps through the marrow. Her strength would meet a now not-so-daunting dare of a P150 can of infant formula, three-day sustenance for her child. She can envision three, six, ni...

Lavish feast for ascetic saint BALAYAN, Batangas: Howler ‘Falcon’ won’t have anything to do with the swelling surge of what looks like floodwaters here—it’s only beer being emptied into huge galvanized iron tubs called bañeras that usually hold a plethora of catch off the nearby bay and beyond. A boisterous binge of beer and serving upon heaping serving of roast suckling chunks unfolds to stuff revelers and guests, to honor the most revered patron saint of Batangas—St. John the Baptist. Savor the irony: the hermit as voice in the wilderness subsisted on the pulp and seeds of the carob tree, edible roots and locust. His birthday-- it falls on summer solstice, roughly six months before the birth of Christ-- is celebrated here with the renowned “Parada ng Lechon” (Parade of Roast Pig), likely to make up for in surfeit what John the Baptist lacked in his Spartan food fare. As unrepentant seeker of reforms, St. John (the name means “beloved of God”) got his head chopped off—and some revele...

Open air-con bus ALIN ang mas nakakahiya, makita ng madla na nangungulangot o umamin sa pag-utot? Agad na inilipat ang talapihitan ng radyo sa 98.7 FM … ibang usapan, panayam sa isang babaeng manunulat ng mga librong crime thriller , inuungkat ang diskarte niya sa pananaliksik at pagsusulat. Now, that’s the kind of earful that I won’t take offense at… it has respect for me as an erudite, maybe, learned listener … kaya hindi mabubulungan ni Satanas na bibigyan niya ako ng kahit ilang nuclear warheads para burahin sa balat ng lupa at sa himpapawid ang naunang istasyon ng radyong bumulaga sa pandinig. ‘Yung mapapakinggan at mapapanood ang isa sa mga pangunahing dahilan kaya mas mahilig kaming sumakay sa open air(con bus) … tipid kahit konti sa pasahe, at karaniwang walang ‘kakapikang radyo na magbubuhos ng usapang imburnal o DVD player na magpapalabas ng mga tagpo ng pelikulang karima-rimarim. Lack of such contraptions in those buses won’t allow the bus driver to inflict his execrable t...

HUHUBARIN lang ang uniporma pagkatapos ng laban… mas masaya nga ‘yung laban na…uh, umpisa pa lang, hubad agad… at umaatikabong salpukan ang kasunod… na talagang kalugod-lugod hanggang gulugod. Pero matagal nang bisyo ‘yang liga kapag bakasyon ang kabataan… tiyak na parang mga kandidato na magsasadya sa mga bahay-bahay. Hihingi ng limos. Pambili ng uniporma. Basketbolahan… na tinukoy minsan ng katotong Yen Makabenta na, “ pathology. ” Talamak na sakit. Kaya pinaghahandaan ng pang-embalsamo ang mga tiyak na matitigok. Uniformaldehyde solution! Nahirang nga minsan bilang tournament director-chief arbiter sa Palaro sa Senado… gulantang ang mga kasamahan sa aming chess team nang mapansin nila na kami lang ang hindi nakauniporma… ba’t hindi raw ako umungot ng budget para do’n. ‘Kako’y ano ba’ng gusto n’yo, uniporma o laban? Nang mahawi ang usok sa huling araw ng palaro, dalawa sa tropa ang pumitas ng medalya… aba’y talagang araw-araw na isinalang sila sa paghahanda bago sumagupa sa mati...

SUMUKA, oops, sumuko ka na, Col. Moammar Khaddafy para aawitan ka namin ng lumang kanta ni Matt Monro, ‘yung “ Softly, I will Libya, softly… ” Kasi naman: sa bukanang taon ng mga 1970, nakatikim din kami ng biglang hulagpos ng mga produkto de krudo… mula P0.15 sanlitro ng gasolina, tumadyak pataas sa loob lang ng sanlinggo— pumalo sa P1.50 sanlitro! Mahal na nga, wala pang mabili sa mga gasolinahan… kilo-kilometro sa haba ang pila ng mga sasakyan na magpapakarga, pero tasado sa limang litro lang… pasensiya ang mauubusan. Kaya sagsag noon si Imelda Romualdez-Marcos patungo riyan sa lupalop nga ni Khaddafy… para umamot ng krudong maitutustos sa mga nabalahong pagawaan, planta ng elektrisidad, transportasyon sa bansa… parang naghihingalong kumanta ng banat Metallica: “Quench my thirst with gasoline!” Nauna ngang dumulog noon si Imelda sa China… binentahan naman ng krudong Sheng Li —na nang dalisayin, pulos alkitran at liquefied petroleum gas lang ang kinalabasan. Nahimok naman ni Imelda ...

TATLO lang kami sa Samahang Centurion (SC, ginamit na ang baybay Español, baka sabihing kabig kami ni Hitler na mahilig sa sariling sikap kung S.S. ang ipaparada). Nangako sa isa’t isa na aabot kami sa edad-100 o higit pa. Hindi sa kutob na lulusot ang nakasalang na panukalang batas na magbibigay ng P1 milyon sa sinumang Pilipino na aabot sa ganoong edad… saan pa gugugulin ang ganoong halaga kung ni hindi na makatindig, maipasok ang astig na… T-t-teka, astig talaga ang mga kawal ng Roman Empire kahit noong panahon ni Kristo… centurions do day-long marches lugging armaments and provisions over half their body weight , aba’y marami na ngayong batugan na halos gumapang sa bigat ng sariling bayag, mwa-ha-ha-haw! ‘Yun nga palang panukalang gantimpala na P1M, mas magandang palitan na lang… mas mainam na itakdang batas sa mga korporasyon sa bansa na bigyan pa rin ng hanapbuhay—at matinong sahod-- ang mga nasa dapit-hapong edad, kung gusto pa nilang mag-ambag ng kakayahan at kaalaman sa pamb...

NAUNGKAT mo, Dax Cleofe, kung nagsusulat ako tungkol sa kalikasan. Kailangan. Dapat. Technical paper para sa World Bank ang ipinasulat sa ‘kin nitong mga 1980, paglapat ng tinatawag na microclimate para sa paaralan, para angkop sa pagsasalin ng mga kaalaman ang iiral na lagay ng panahon sa paligid—hindi pa lumulutang noon ang mga usapin sa global warming, climate change, and anthropogenic-driven wreckage of environment. Higit sa P10,000 ang tabo sa sinulat—malaking halaga sa panahong ‘yon. May naunang kita noong mga 1960 ukol sa ganoon ding kaalaman, P5 (malaking halaga rin para sa musmos na gaya ko noon) para sa sambigkis na tangkay at ugat ng makahiya na kinalap ko kung saan-saang parang… inilalaga pala ‘yon, iniinom ang pinaglagaan… ampat sa matinding agas-dugo ng bagong panganak na ina. P10,000 o P5 man, there’s value that can translate to pesos and centavos out of intimate knowing of nature . Mas matindi nga ang ibang antas ng halaga batay sa feng shui, vastu at furyu … kapag ...

NO outlandish flourishes and frills, just plain-as-tack economy of movement and brutal simplicity that makes for beauty… and lethal efficiency. Such is Krav Maga, a system of close-quarter fighting plied by Mossad operatives and elite forces operating in the world’s most hostile areas to survive even thrive. Thrift is practical virtue and frugality pays, indeed—we haven’t learned that yet. Kapag maiksi ang kumot—kahit tuwid na daan, bumaluktot . Say, a P13-billion scheme proffering a lame excuse to improve existing airport facilities looks more of a screaming faggot move to keep up with the Joneses. Monies won’t come from government coffers as taxpayers’ necks will be laid on the chopping block as usual. As guarantee of payment for a loan from Japan Bank of International Cooperation’s Overseas Development Assistance (ODA). What could bleeding taxpayers do but raise hackles or hone hatchets for burying into the backs of big spenders keen on pushing through with the costly scheme? Hopefu...

MAY tagabulag at tagabulog sa balita na umabot daw sa $2,000 ang karaniwang kita santaon nitong 2010— enunciated as seamy sounding two-oh-ten —ng bawat Pilipino, mwa-ha-ha-haw! Batay daw ito sa pagbubuhat ng sariling bangko, este, benchmark… gross domestic product na sumampa sa may 7.5% kaya umangat ang kili-kili, este, ang kabuhayan daw ng sambayanan— the operative word in GDP is gross o garapal. May tagabulag sa balita—hindi kasi makikita kaya pilit na sinasalat, kinakapa, dinadakma yata ang anumang matambok na laman sa pagitan ng ibinukakang wallet… such economic analysis stems from paralysis, something’s got to turn stiff in such a process that shouldn’t be heard as it’s obscene. Manigas ka! ( Uh, even such an invocation won’t do any good to mental faculties beset with erectile dysfunction , mwa-ha-ha-haw!) May tagabulog sa ganitong balita, we just went through a thorough … sa’n pa nga ba iduduldol ang ganyang ibinabandila kundi sa hiwa? Trotting out GDP as indicator of a nation’...

PINAKASUWERTENG araw daw sa 2011 ang Abril 6 kaugnay sa maliyab na pagtatalik ng Araw at lagalag na Jupiter… nasa tugatog ang bulwak ng magkasanib na alimuom o katas nila sa pagitan ng alas siete’t alas nueve ng umaga. Mapapasagunson—katagang Batangan ‘to, “sunduin” o “dalhin pauwi” ang kahulugan—ang ningning at ningas ng Araw kasanib ang pag-unlad at kasaganaan na hatid ng Jupiter kung gagawin ang isang payak na ritwal… ang paglalapat ng balintataw o inla sa mata ng dragon. Hindi na kailangang bumili pa ng imahen o pigurin ng dragon sa Chinatown… download na lang sa Internet , naglisaw do’n ang samut-saring imahen ng dragon… ‘yung mga nais makatipid, puwede na ring lapatan ng balintataw ang mata ng kambal na dragon na nakataliba sa bukana ng Jones Bridge sa pagitan ng National Press Club at Philippine Post Office , o kahit ‘yung nasa bunganga ng Ongpin na nakatanaw sa simbahan sa Sta. Cruz… Pinsel at tintang itim lang ang kailangan para lagyan ng tuldok na balintataw ang dragon… kai...

TAGACATAGA… that trots out a genome sequence spelled in letter codes G, A, T, C-- the blueprint of life, likely, as some inspired geneticists point up, “the mind of God.” Kutob lang naman na tumatagos hanggang hibla’t himaymay ng laman ang mga kataga na nakagawiang gamitin sa pamamahayag, sa pakikitalastasan, sa paghalukay ng isipan… language is a tool and recent findings show that inept or deft usage of tools can shape the individual within and without… there is formation in in-formation. Gano’n ang nagkukubling katotohanan sa iginiit ni Lewis Carroll, “we use words, words use us.” May taga marahil ang mga kataga… kaya may mga tinatawag na pangungusap ng kapangyarihan, words that can unleash thaumaturgy and wonders… words that can heal. Or even kill. Sa The White Plague ni Frank Herbert, “pinihit” ng isang molecular biologist ang mga c,a,t,a,g,a sa pinakaubod at buod ng himaymay ng laman… saka ipinamudmod sa buong daigdig sa pamamagitan ng perang papel ang binagong kaalaman n...

SIYAM na dalaginding ang nag-abot sa ‘kin sa hati ng kanilang puso… iniingatan ko hanggang ngayon, maganda kasing palatandaan. Sa pagbasa ng kapalaran sa baraha, katuparan ng kahilingan ang kahulugan kapag lumitaw na kasama ang siyam na puso mula binalasa’t inilapag na hanay ng mga baraha. 240 ang mga kabataang iyon ng Sta. Clara High School—nasa isang hulong barangay, nakapagitan sa magkabilang hanay ng kabundukan sa Aritao, Nueva Vizcaya… walang WiFi , walang cell phone signal , walang Facebook… and a boulder-studded emerald river that waters the wide swathes of rice paddies runs through that valley… Nagbigay kami ng pagsasanay… leadership and team-building… 11 obstacle and challenge courses… napatoka sa akin ang paksa sa human development — na naipihit pa rin sa hilig ko, sex … Sa mahigit 4,000,000 spermatozoa na magkakarera tungo sa iisang gantimpalang ovum , iisa lang ang magwawagi… upang mabuo ang sanggol. That makes every individual a born-winner, not the typical one-in-a-milli...

PINIPILI lang ang ginagaya para maligaya—hindi totoo ‘yung alamat ng ika-100 unggoy na natutong lumikha ng kasangkapan, nagbungkal ng kamote’t nakarami kaya ginaya ng iba pang unggoy… na tinawag ngang monkey see, monkey do . Gunggong, mangmang at Penoy bugok lang ang hangad na maging halimbawa sila sa kanilang gawa— mas marami nga, ngawa. ‘Hirap sundan ang yapak ni, halimbawa lang, Gautama Buddha… na bawat hakbang, may susulpot na iba’t ibang bulaklak o halamang may pakinabang… pero ganoon ang ‘sarap tularan. Sa higit 10 taon, parang Kristo na itinulos sa iisang krus ang pagtatanim sa sinadyang lupalop… malawak ang latag ng lupa, pero makitid ang hagip ng lirip at isip—aba’y parang ‘yung kalapit-bahay na sinasaltik ni Dennis Fetalino ng samut-saring lait… ‘yon at ‘yon lang ang ipuputak sa maghapon at magdamag-- kaya walang kuwalta sa bulsa, pulos singaw ng tumbong sa cabeza … Naungkat sa ‘kin kung magbubuhos ako ng kapital sa binabalak kong pagtatanim ng iba pang gulay—na maisasalya sa...