Skip to main content

सिएते palabras


TAGACATAGA… that trots out a genome sequence spelled in letter codes G, A, T, C-- the blueprint of life, likely, as some inspired geneticists point up, “the mind of God.”

Kutob lang naman na tumatagos hanggang hibla’t himaymay ng laman ang mga kataga na nakagawiang gamitin sa pamamahayag, sa pakikitalastasan, sa paghalukay ng isipan… language is a tool and recent findings show that inept or deft usage of tools can shape the individual within and without… there is formation in in-formation.

Gano’n ang nagkukubling katotohanan sa iginiit ni Lewis Carroll, “we use words, words use us.”

May taga marahil ang mga kataga… kaya may mga tinatawag na pangungusap ng kapangyarihan, words that can unleash thaumaturgy and wonders… words that can heal. Or even kill.

Sa The White Plague ni Frank Herbert, “pinihit” ng isang molecular biologist ang mga c,a,t,a,g,a sa pinakaubod at buod ng himaymay ng laman… saka ipinamudmod sa buong daigdig sa pamamagitan ng perang papel ang binagong kaalaman na tatagos sa laman… at halos nalipol ang mga babae… yeah, there’s gene tinkering in genocide.

Meron din namang iba pang kataga na tumatagos sa kalamnan ng mga dilag… but the likes of this old geezer isn’t inclined to be romantic or rheumatic… baka sa halip na apuntahan ng gayuma, tamaan pa kayo ng rayuma…

Totoong may orasyon o bulong na pampalubag, panglumay… at pampaliyab ng puso’t puson… natunghayan nga ang kalipunan ng mga pangungusap na ‘yon mula sa isang aklat na iniingatan sa kanyang baul ng isang yumaong abuelo… kaya pala humayo’t nakarami kahit hindi matatawag na simpatiko’t kuwago, este, guwapo.

Fahrenheit 451, that’s kindling temperature for paper to burn, ‘yon ang sinapit ng naturang iniingatang aklat ng abuelo… kaya nga noon napaglimi na dapat palang mas matindi pa ang pag-iingat at pagsisinop sa pananalita, sa pangungusap… sa pagtaga ng mga kataga. Dapat palang ingatan hanggang sa puso’t isipan.

Mauungkat din kasi ngayong semana santa ang iba’t ibang katuturan sa huling pitong pangungusap ng Manunubos… sangkatutak na namang sermon at pangangaral ang aalimbukay, lalo pa ngayong matindi’t nakakarindi ang lobbying ng Simbahan kontra reproductive health bill… kailangang bumaru… oops, humarurot kayo nang makarami.

Iba naman kasi ang nahalungkat naming binibigkas sa pagsasanay ng qigong… matatawag din na siete palabras, kabilang ang isa na akma sa reproductive health, para makaiwas sa mga kapansanan at karamdaman sa mga ari-ariang natitinag… kabilang na ang prostate cancer, erectile dysfunction, at kawalan ng katas sa palabas, ehehek, palabras.

Magkatunog ang kataga mula China—paslang, pasilang… life and death denoted by ah, so similar strokes of a picture word whose significance was divined and put to work by a molecular biologist in a Frank Herbert novel…

Kata. Taga. Kataga.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...
Post a Comment
Read more

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...
2 comments
Read more

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...
3 comments
Read more