Skip to main content

सिएते palabras


TAGACATAGA… that trots out a genome sequence spelled in letter codes G, A, T, C-- the blueprint of life, likely, as some inspired geneticists point up, “the mind of God.”

Kutob lang naman na tumatagos hanggang hibla’t himaymay ng laman ang mga kataga na nakagawiang gamitin sa pamamahayag, sa pakikitalastasan, sa paghalukay ng isipan… language is a tool and recent findings show that inept or deft usage of tools can shape the individual within and without… there is formation in in-formation.

Gano’n ang nagkukubling katotohanan sa iginiit ni Lewis Carroll, “we use words, words use us.”

May taga marahil ang mga kataga… kaya may mga tinatawag na pangungusap ng kapangyarihan, words that can unleash thaumaturgy and wonders… words that can heal. Or even kill.

Sa The White Plague ni Frank Herbert, “pinihit” ng isang molecular biologist ang mga c,a,t,a,g,a sa pinakaubod at buod ng himaymay ng laman… saka ipinamudmod sa buong daigdig sa pamamagitan ng perang papel ang binagong kaalaman na tatagos sa laman… at halos nalipol ang mga babae… yeah, there’s gene tinkering in genocide.

Meron din namang iba pang kataga na tumatagos sa kalamnan ng mga dilag… but the likes of this old geezer isn’t inclined to be romantic or rheumatic… baka sa halip na apuntahan ng gayuma, tamaan pa kayo ng rayuma…

Totoong may orasyon o bulong na pampalubag, panglumay… at pampaliyab ng puso’t puson… natunghayan nga ang kalipunan ng mga pangungusap na ‘yon mula sa isang aklat na iniingatan sa kanyang baul ng isang yumaong abuelo… kaya pala humayo’t nakarami kahit hindi matatawag na simpatiko’t kuwago, este, guwapo.


Fahrenheit 451, that’s kindling temperature for paper to burn, ‘yon ang sinapit ng naturang iniingatang aklat ng abuelo… kaya nga noon napaglimi na dapat palang mas matindi pa ang pag-iingat at pagsisinop sa pananalita, sa pangungusap… sa pagtaga ng mga kataga. Dapat palang ingatan hanggang sa puso’t isipan.

Mauungkat din kasi ngayong semana santa ang iba’t ibang katuturan sa huling pitong pangungusap ng Manunubos… sangkatutak na namang sermon at pangangaral ang aalimbukay, lalo pa ngayong matindi’t nakakarindi ang lobbying ng Simbahan kontra
reproductive health bill… kailangang bumaru… oops, humarurot kayo nang makarami.

Iba naman kasi ang nahalungkat naming binibigkas sa pagsasanay ng
qigong… matatawag din na siete palabras, kabilang ang isa na akma sa reproductive health, para makaiwas sa mga kapansanan at karamdaman sa mga ari-ariang natitinag… kabilang na ang prostate cancer, erectile dysfunction, at kawalan ng katas sa palabas, ehehek, palabras.

Magkatunog ang kataga mula China—paslang, pasilang… life and death denoted by ah, so similar strokes of a picture word whose significance was divined and put to work by a molecular biologist in a Frank Herbert novel…

Kata. Taga. Kataga.

Comments

Popular posts from this blog

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...

WHAT THE HECTARE!

In a passing conversation in Masbate, years back, I was told that a head of cattle-- fetched a live-weight price of P30,000 then-- is allocated a hectare of pasture to graze on as that area replenishes its growth of grass every 40 days or so. Minimum hectarage that Masbate cattle raisers have is 100 hectares for raising beef livestock.   The numbers had the weight of a rock conked on my head-- a hectare per cattle each worth P30K, chewing cud for 18 hours a day to gain semblance of weight. The pastures I've been taken to a hundred or so kilometers beyond Masbate city limits were a howling expanse of cogon. Cogon, whose blades are nearly entirely cellulose, or that which goes into cellophane wrappers for candies and cigarettes, or cellulose tape.   Cogon, infused in the proverbial "ningas-cogon" attitude of Filipinos for starting every endeavor like a house on fire, then, dying quickly into ashes.   So, I wondered aloud why it hasn't occurred to the provincial agricult...

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...