Skip to main content

Subukan ang Sudoku

PARA maging labaha ang killer instinct sa pagsalakay, naipayo sa anak na matuto munang (1) gumuhit o umukit, (2) sumulat, (3) tumugtog ng gitara o plawta at (4) magpakabihasa sa sining tanggulan o martial arts. Kulang pa kasi sa talim at lalim ang kanyang mga pakana’t pamatay na sulong sa chess noon…

Sa sinaunang panahon sa China, ang mga tinukoy—kabilang na ang paglalaro ng kanilang katumbas sa chess, shang kee (na pinagmulan naman ng ating katutubong laro, sungka) -- ang pamantayan sa pagiging ganap na tao... hindi talaga ituturing na tao kapag kulang ang kaalaman sa limang sining at larangan.

Marka o palatandaan daw ng matinong pagkatao ang may taglay sa mga ganoong kaalaman— na ang tahasang pakay ay mahubog na lubusan ang (1) diwa, (2) katawan, (3) puso, (4) isip, at (5) kaluluwa. Talagang totoo yata sa China ang kasabihang “madaling maging tao—kahit sa tabi-tabi’y ubrang patuwad o patayo para makabuo—mahirap magpakatao.”

O, maituturing ba na kapwa-tao ang kulang na kulang at hikahos sa mga ganoong kaalaman?

Hindot ‘yang sinasabi ng mga mahirap daw dahil kinakapos sa pera’t kinukulang sa pagkain—aba’y kinakain din ang pekpek… Aba uli: Mas napakahirap magpalaki ng mga anak… kailangan pang isalin sa bawat magiging ang mga ganoong limang kakayahan… paano na lang kung ang kayang patugtugin ay sex organ, pwe-he-he-he!

Sabi nga ni Francisco Balagtas: “Ang laki sa layaw karaniwa’y hubad/ Sa bait at muni, sa hatol ay salat/ Masaklap na bunga ng maling paglingap/ Habag ng magulang sa irog na anak./ Sa taguring bunso’t likong pagmamahal/ Ang isinasama ng bata’y nunukal/ ‘Di baga marami sa kapabayaan/ Ng ‘di dapat magturong tamad na magulang!”

Call me old-fashioned… Pero mga ganoong pinanday na katangian at kakayahan pa rin (na isinalin o mana sa magulang) ang hinahanap sa pipiliing uugit sa bansa— kung minsan nga, pati sa katoto sa tungga para mas masaya’t makatuturan ang jamming… Aba’y paanong maaatim ang tulad ng isang Erap kung hindi kanais-nais ang tabas ng waistline, o ang isang Gloria na wala naman yatang kaluluwa?

(Sige na nga, maa-ATM silang mga tatakbo sa halalan tu-u-ten (2010)… pero dapat masunod ang sabi ni Sen. Miriam P. Defensor-Santiago. Na lalaspag bawat hayok na hayok maging pestedente ng P2 bilyon… para bumaha naman ang pera, mwa-ha-ha-haw!)

Old-fashioned or downright old? Nagiging mapurol ang reflex action kapag pumalo sa edad 39, kaya kailangan nang ihasa ang banayad na igkas ng alinmang bahagi ng katawan sa qigong o taiqiquan… na pampatibay talaga ng immune system ng katawan para makaiwas sa samut-saring sakit at karamdaman… para manatiling makinis ang balat na dadaluyan ng qi o life force upang makatipid sa facial treatments at iba pang nakakadudang body overhauling procedures nina Dr. Vicki Belo.

Sabihin pang pupurol din ang isip sa pagtanda, laging nagbabanta ang Alzheimer’s disease— kaya dapat na walang humpay ang panggagahasa, este, paghahasa sa talim ng talisik… isabak sa malulupit na mind games… chess, crossword puzzles, online research, pagbabasa ng aklat at babasahin. Ah, astig ang Sudoku… subukang sabakan at tiyak na gaganahan.

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...