Skip to main content

Takdang aralin


WALANG mararating kung hindi alam kung saan nanggaling. Walang patutunguhan kung hindi talos ang pinagmulan. Ang hindi manumbalik sa lunggang pinanggalingan, hindi na tinitigasan.

Ganoon yata ang pakay ng gurong nagbigay ng takdang aralin sa isang pamangkin, unang taon sa Philippine Science High School… ipinapatunton sa isang supling ng tinatawag na Generation X ang kanyang pinagmulan… lalambitin siya sa mga pangunahing sanga ng family tree… at ako ang binulabog para makatulong sa pagtonting, oops, pagtunton.

Salsila o genealogy ang ganoong pagtunton, and genealogy whispers of the genitals… of which the female endowment I am quite fond of, uh, the Koreanovela “Jewel in the Palace” aired years ago at GMA-7 fingers at, pun intended but we can use instead, dahil ito nga’y pagtuturo siguro (sex education) “points to” the female jewel or labia.

“Ampil” ang panggitnang pangalan ko, na taglay na apelyido ng pamangkin. Nagmula ang mga Ampil sa mga liping Khmer—na bihasa sa genocide, malagim na halimbawa nga ang Khmer Rouge. Katuturan ng “khmer”-- mga naninirahan sa burol sa Cambodia… na mas matanda ang kabihasnan kaysa China. Punong sampalok o Tamarindus indica naman ang katumbas ng ampil sa Tagalog.

Khmer migrants to the Philippines were of noble birth, mostly royalty who bought vast tracts of land in Central Luzon and certain parts of Manila…the Ampils were landed gentry. Panginoong maylupalop. So, we are men of the soil, men of the cloth, men of the pen and men of arms… ititibok lagi ng aming dibdib at dugo ang paglulupa, pambababae, (oops, ‘kala ko kasi man with the penis, pen nga pala, saka) pagpapari, at pandirigma…

Apo sa talampakan ang pamangkin nina Cecilio Ortiz Ampil ng Bulacan at Juliana Liwag Diaz ng Nueva Ecija. Hindi ko napag-alaman ang mga magulang ni Lolo Elio. Natukoy ko lang ang ina ni Lola Huli: Fernanda de Guzman Liwag na pinsang buo ni dating punong guro at mambabatas sa Senado, Juan Liwag…

Hindi biro ang pagsalsila ng salinlahi… kahit nga sa Bagong Tipan, may mga sangang nabangal sa pagsalsila ni Mateo sa pinagmulang 28 salinlahi ni Hesukristo… halos pulos pater familias o mga ama ang tinukoy pero tahasang isinama sa salsila ang pangalan ng limang babae… apat ang talagang asawa, (1) Tamar, (2) Rahab (3) Ruth at (4) Maria na ina ng Manunubos… isa ang hindi na pinangalanan na naging kabit ni Haring David pero ito ang nanay ni Haring Solomon.

Hindi lang pagsasanay sa pag-ugnay at pagtuklas sa mga lumisang kaanak ang pakay ng naturang takdang aralin ng pamangkin…. Walang mararating kung hindi alam kung saan nanggaling. Walang patutunguhan kung hindi talos ang pinagmulan.

At ang pinakamatinding layunin: Ang hindi manumbalik sa lunggang pinanggalingan, hindi na tinitigasan.

Comments

Popular posts from this blog

Baka talisay ang kailangan kung mabilis nilalabasan

KAMBAL na hitang nakabukaka ang pahayag—an open statement na hindi pinid at wala nang pasubali o baka masususugan pa. (“Susog” ang salitang ugat na katakam-takam talagang bigkasin dahil kung nanamnamin at hihimas-himasin para bang susong busog ang ibig sabihin.) We’re trying to make sense of a claim we stumbled into about the fruits of an ornamental tree. To wit: “The kernel of Indian almond has shown aphrodisiac activity, it can probably be used in treatment of some forms of sexual inadequacies (premature ejaculation).” For goodness’ sakes, what are those other forms of sexual inadequacies, er, shortages? What’s Indian almond? Higit nating kilala ang Indian almond bilang talisay. Tinatawag ding tropical almond, Java almond, Singapore almond, Pacific almond . Kilala din sa pangalang umbrella tree, badamier, ketapang, huu kwang , at sa mga botanist na mahilig sa boteny tulad ni Ama, Terminalia catappa . Makatas ang hinog na lamukot ng bungang talisay—karaniwang dilaw o namumula ang ku...

WHAT THE HECTARE!

In a passing conversation in Masbate, years back, I was told that a head of cattle-- fetched a live-weight price of P30,000 then-- is allocated a hectare of pasture to graze on as that area replenishes its growth of grass every 40 days or so. Minimum hectarage that Masbate cattle raisers have is 100 hectares for raising beef livestock.   The numbers had the weight of a rock conked on my head-- a hectare per cattle each worth P30K, chewing cud for 18 hours a day to gain semblance of weight. The pastures I've been taken to a hundred or so kilometers beyond Masbate city limits were a howling expanse of cogon. Cogon, whose blades are nearly entirely cellulose, or that which goes into cellophane wrappers for candies and cigarettes, or cellulose tape.   Cogon, infused in the proverbial "ningas-cogon" attitude of Filipinos for starting every endeavor like a house on fire, then, dying quickly into ashes.   So, I wondered aloud why it hasn't occurred to the provincial agricult...

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...