Skip to main content

Sa pagsubo napapasubo (Standard Express)

NABANGGIT ni Will Smith sa isang panayam na bumilog at tumambok ang kanyang tumbong sanhi ng ilang buwan na paglantak niya sa iba’t ibang putahe ng manok.

Tiyak na pulos fried o roasted chicken lang— hindi pa siguro natitikman ng kumag ang pinikpikan o tortured-to-death chicken, manok na pinaupo sa asin, kinalangkang o steamed chicken na pinigaan ng kalamansi sa huling yugto ng pagkaluto sa singaw. O pininyahan, free-range chicken cooked with pineapple slices to tenderize the stringy meat. O pinatisang inipit—a pullet grown in a too-cramped bamboo cage to prevent any movement, force-fed with whole grain corn that results in a fowl thick with fat and all-too-tender meat that melts in your mouth.

Pihong pawang assembly line chicken lang ang nangasab niya—‘yun bang 45-day chicken na parang binuo sa pabrika. Sa loob ng sambuwan at kalahati kailangang umabot ang sisiw sa tamang sukat. Dapat na sangkilo o higit pa ang timbang para maisalya na sa pamilihan.

Kailangang tugunan tustusan ang pagkain ng populasyong naghuhuramentado sa bilis ng paglobo. At kailangang cost effective o hindi gaanong magastos at paspasan ang produksiyon ng laman-tiyan na itutustos sa mga kakain.

Masasalanta naman ang bulsa ng livestock producer kung lalampas ng 45 araw o higit pa ang tutustusan niya ng patuka. Hihigit sa tatlong buwan ang mga yugto sa paglaki mula pagkapisa sa itlog hanggang sapat na sukat ng karaniwang free-range native chicken—‘yung pagala-gala, palaboy-laboy at pakahig-kahig lang sa bakuran at kung saan-saan. Makunat pero malinamnam ang laman. ‘Yung lubusang lumaboy, nagiging labuyo. Na mas mataas ang lipad. Mas matingkad ang kulay ng balahibo dahil pulos organic feeds ang nakakain.

Pero mabisa talagang pampatambok ng tumbong ang assembly-line chicken. Tumatagaktak kasi ang laman nito sa katas ng samut-saring antibiotics para hindi dapuan ng sakit. Sumasagitsit rin ang laman nito sa growth booster hormones at mga kauring kemikal para sa mabilis na paglaki. Saan pa ba sasalin ang sanrekwang gamot at kemikal kundi sa lalantak ng manok—na wala talagang lasa?

Hindi lang tumbong ang tatambok sa bisa ng kemikal. Pati suso’t balakang. Damay sa paglapad-tambok pati na ang sinasamba’t sinisimsim natin nang buong taimtim, el puddai.

Tahasang lumalaki ang bulas ng katawan. Nagtataka pati mga matanda kung bakit ang mga batang babae sumibol sa ating panahon, kahit 10 taon pa lang ang edad dinadatnan na ng regla—para ring manok na mas maagang mangingitlog, ubra nang mabuntis kapag nakipagdaupang-ari. At paspasan din sa pagtanda.

So we managed to do drastic changes in the body biochemistry by intake of too much antibiotics, way too much growth booster hormones and all that. Baka hindi na nga tayo organically bred. Iba na tayo. Sa pangangatawan. Sa ilandang ng isipan. Sa tinatawag na breeding.

We may have become what we eat. Napasubo na sa kasusubo.

Mas matangkad nga ako kay Ama. Parang patpat. Stick--dynamite comes in such a slim package. Parang puluhan ng palakol ang bulas ng katawan na magpapabagsak ng kahit dambuhalang puno, parang laging sabik na sumibak. Bumiyak. Tumiyak.

Baka umaasam pa tayo ng anumang himala. O ipinagkakanulo tayo ng sukat at tambok ng katawan. Those that ought to be steeped deep in hell-hot water just turn into swine.

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...