Skip to main content

उलो

Ulo-ulo

(Written for my column in the nationally circulated tabloid Banat in 2002)

HIGIT sa 100 babae at lalaking mandirigma ang kabilang sa kilabot na Squadron 77 ng Hukbong Bayan Laban sa Hapon (Hukbalahap). Nilinis nila ang malaking bahagi ng bansa sa mga dungis na kumubkob dito. Nilaplap ng tingga ang mga elemento at kakutsaba ng Japanese Imperial Army na sumaklot sa Gitnang Luzon mula 1942 hanggang 1945.

Magiliw na sinalubong nila ang hukbong Amerikano sa huling yugto ng okupasyon sa bansa ng mga Hapones noong 1945. Gulantang ang Gitnang Luzon: dinisarmahan ng hukbong Amerikano ang Squadron 77. Dinakip. Saka ipinagkanulo sa mga dating kasabwat ng mga mananakop na dorobo. Walang awang pinuksa ang buong pangkat ng Hukbalahap. Iginuhit sa apoy ng tingga at danak ng dugo ang kasaysayan ng Squadron 77.

Pagpihit ng kasunod na dekada, pangunahing tagapayo sa paglipol sa mga nalalabing Huk ang naging papel ng Joint US Military Advisory Group o JUSMAG. Kabilang sa ipinayong paraan para lupigin ang mga huling bakas ng Hukbalahap: lapatan ng presyo bawat ulo ng mga lider-Huk.

At isa-isang napigtas sa kani-kaniyang leeg ang mga ulo ng pinuno ng katutubong kilusan na sumagip sa bansa sa sakmal ng mga sakang.
--o0o—

Tinadyakan ng Senado nitong 1991 ang mahigit sandaang taon ng pang-aamuyong ng US sa bansa sapul 1898. Nabago ang ihip ng hangin sa yugtong ito ng pambansang kasaysayan.

Iba ang pumasok na hangin sa bumbunan ng panguluhang GMA. Pinadagsa ang mga Kano sa bansa. Para muling pumapel na dakilang alalay at tagapayo ukol sa mga suliraning panloob ng Pilipinas.

Hindi man pakinabangan at talagang inutil si Uncle Sam para gumiri sa mga bansang gustong sumunggab sa Spratly Islands , baka umubrang ipanakot sa mga bandidong naglipana sa ating lupain. Baka sakaling mapatay sa sindak ang buong pangkat nina Abu Sabayawak at Abukakiki Salsalari.

Pansinin na mahilig pumatong ang mga sundalong Kano . Ito ang sanhi ng pagsulpot ng mga industriyang pahiga -- o patuwad -- sa paligid at kanugnog na lugar ng US military installations sa bansa.

Patong din ang napipisil na paraan ng US para lapatan ng lunas ang sakit ng ulong hatid nina Sabayawak at Salsalari. Patungan ng presyo ang kani-kanilang ulo.

Lumang tugtugin: tinipa na sa panahon nina Kumander Alibasbas at William J. Pomeroy ng Hukbalahap; kinakapa pa rin ngayon sa paninibasib ng Abu Sayyaf.
--o0o—

Lumabas na bawat metro parisukat ng bansang Vietnam ay nasalpakan ng bomba ng hukbong US nitong nakalipas na Vietnam War. Ganoon ang nakagawiang paraan ng pakikidigma ng US . Siyempre, nasalanta ang kabuuan ng lupain ng bansang dinigma.

Malinaw ang naging bunga ng naturang pamamaraan – na itinuturo sa atin. Todo-lakas man ang kanilang makabagong armas, umuwing talunan sa Vietcong ang tropa ni Uncle Sam. Talaga: it’s not the firepower behind the man that counts, the willpower of the man waging the war does. It’s the man, not the gun, stupid.


Pinatakam na naman tayo ng tropang US nang idispley ang kanilang samut-saring modernong kagamitan sa pakikidigma. Pinamagatang “Balikatan” ang naturang pagpapakitang-gilas sa sanrekwang armas. Ipinahiwatig na gagawing live target practice ang masusumpungang katropa nina Sabayawak at Salsalari sa pagdaraos ng Balikatan.

Nitong huli, “Pulikatan” ang naging pamagat ng pagsasanay. Kahit nalunod na noon pa, nakasinghap nang konti ang industriyang nakahiga’t nakatuwad sa pagpasok ng tropang Kano – they also kept on pulling down panties while they pulled our legs. Nagpagoyo ba naman tayo?

Matapos makapagparaos at maidaos ang Pulikatan, patong-presyo sa ulong bandido ang nasumpungang remedyo ng mga mahilig pumatong. Naglaan nga ng US $5 million bilang pambayad sa putaheng ulo-ulo.
--o0o—

Kaiba ang diskarte ng mga Kristiyanong vigilante para tablahin ang alinmang pangkat ng bandidong Bangsa Moron. Diskarteng palit-ulo.

Bibihagin ng tropang vigilante ang mga malapit na kaanak ng bandido. Ipapaalam sa mga bandido ang kanilang ginawa. Mauuwi sa karaniwang palitan ng bihag mula magkabilang panig. Palitan ng ulo. Matapos magpalitan, puwede nang ituloy sa ratratan. Ubusan.

Hindi pa sinusubukan ang bisa ng diskarte ganting kidnap para mapalaya ang mga nalalabing bihag ng Abu Sayyaf. Mas matipid sa gastos ang ganitong paraan.

Sa totoo nito’y wala naman talagang halaga ang buhay ng sinumang tao para sa alinmang bandidong grupo – Abu Sayyaf man o yung tropang civil society na sumungkit ng may P2 bilyon sa subasta ng debt papers na katumbas ng P35 bilyong ransom sa 2010.

Sa pandaigdigang human value index na sumusukat sa katumbas na halaga sa salapi ng tao (batay sa kaalaman, kahusayan at kakayahang lumikha ng dagdag na halaga sa kanyang gawain), posibleng mahigit US$5 milyon ang katumbas na halaga ng tropang Abu Sayyaf.

Kung ibabatay sa sistemang palit-ulo, puwedeng tawaran hanggang umabot sa sangkusing lang ang alinmang tropang bandido.

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...