Skip to main content

Ay-ayyatenka, ading!

BARELY above a whisper, a snake’s hiss is expelled off the diaphragm nearly draining the lungs of its air intake… done 18 to 36 times in the course of a day the regimen toughens the air passages, bronchioles, lungs including, that in turn chucks melancholy and motley feelings of sadness that can touch off pulmonary tuberculosis and other consumptive diseases.

Such a sound heals, nurtures, strengthens.

Lulan ng sasakyan mula Ampasit, La Trinidad sa lalawigang Benguet hanggang kahabaan ng lansangang tumatagos sa Tarlac, ipupukol na tila punlang palay ang tibok ng dibdib sa bawat madaanang dilag sa daan—ay-ayyatenka, ading! I love you, lady!

Duh, that wasn’t meant to waylay every lay along the way.

Nearly every lass or Iluko-speaking maiden who heard such a thundered profession of tenderness broke into a grin, or paused to roar with laughter… what a loud, unheard-of way to nudge feel-good oxytocin and estrogen hormones between a woman’s ears… maybe, bliss between lissome thighs, too.

Pati nga nadaanang kalabaw, sumang-ayon din sa ipinagtapat—“oo-nga, oo-nga!”

May naiwang hapdi sa dibdib ang kamatayan ng isang pasyenteng dilag sa dinalaw na
Quezon Institute pavilion… walang dumadalaw na kaibigan, kakilala, kaanak… unti-unting kumupas ang taglay niyang kagandahan, nahumpak ang pisngi, naluoy na tila dahong tayantang sa liyab ng araw, yanig ang kabuuan kapag tinatambol ng ubo ang dibdib…

Walang maipapaliwanag na dahilan upang sumalakay at kubkubin ang kanyang katawan ng
Tubercle bacillus o mga kauring mikrobyo na sanhi ng tisis… pero nakalukob at nakakulob sa kanya ang lungkot… and it was such overpowering sadness that allowed the disease to claim her.

It was too late for me to stake a claim on her, infect her with cheery contagion; maybe whacked-out laughter as I proffer lust for life… the disease had her in a death grip.

Tulad sa naging paglalakbay mula Benguet hanggang Tarlac, nadaanan ko lang din siyang nakaratay, ni hindi napansin…ni hindi nakapaglagak ng galak o alak ng halakhak… maraming gawain at gagawin ang humihingi ng pansin… at payat ang sukling pambulsa sa mga gawain ng isang non-government organization na kinabilangan ko noon…

“Maestro” na ang tawag sa akin ngayon ng mga bata… dahil yata madali akong makahuli sa kanilang kiliti o ‘yung sanhi daw ng kuliti… o dahil kahit paano, naibabahagi sa kanila ang ilang aralin ukol sa masining na pagsupil ng hininga
qigong.

It’s not too often that I leave them in stitches, gasping, rolling in laughter… if the silly gags fail, there’s the regimen meant to toughen lungs—that can be plied and shared.

Barely above a whisper, a snake’s hiss is expelled off the diaphragm nearly draining the lungs of its air intake… done 18 to 36 times in the course of a day the regimen toughens the air passages, bronchioles, lungs including, that in turn chucks melancholy and motley feelings of sadness that can touch off pulmonary tuberculosis and other consumptive diseases.

Comments

Popular posts from this blog

ALAMAT NG TAHONG

SAKBIBI ng agam-agam sa kalagayan ng butihing kabiyak-- at kabiyakan, opo-- na nakaratay sa karamdaman, ang pumalaot na mangingisda ay napagawi sa paanan ng dambuhalang Waczim-- isang bathala na nagkakaloob sa sinuman anumang ibulwak ng bibig mula sa bukal ng dibdib. Pangangailangan sa salapi na pambili ng gamot ng kapilas-pusong maysakit ang nakasaklot sa puso ng matandang mangingisda. 'Di kaginsa-ginsa'y bumundol ang kanyang bangka sa paanan ng Waczim. Kagy at umigkas ang katagang kimkim noon sa kanyang dibdib: "Salapi!" Bumuhos ng salapi-- mga butil at gilit ng ginto-- mula papawirin. At halos umapaw sa ginto ang bangka ng nagulantang na mangingisda, walang pagsidlan ang galak, at walang humpay ang pasasalamat sa mga bathala. Nanumbalik ang kalusugan ng kabiyak ng mangingisda. At lumago ang kabuhayan, naging mariwasa ang magkapilas-puso na dating maralita. Nilasing ng kanyang mga dating kalapit-bahay ang mangingisda-- na hindi ikina...

Kuntaw

I T was more than an implement—tough as metal, soft as petal—wielded like lightning to repulse conquerors. Invading Mactan in 1521, Ferdinand Magellan and his men must have thought that their fabled Toledo steel swords would be more than a match more the island’s native defenders—they were dead wrong. The Spaniards never knew what hit them. In the 1900s, American occupation forces in Mindanao particularly in the Sulu islands found themselves under constant harassment from what they called “crazy hermits” or juramentados . The native fighters would fast for days, go through special religious rites, then go forth to storm American garrisons. Even as the .445 caliber pistol was plied out in 1911 to stop seemingly unstoppable fighters, the Americans still never knew what hit them. Looking back with pride at such points in history when their fighting mettle was unleashed in battle, Filipino Muslims, especially the Tausugs of Sulu will, with a little nudge and tug at their patriotic sentimen...

LARAWANG KAPILAS-PUSO (Dulang Kyogen sa Pag-ibig at mga Musmos)

Mga Tauhan: Gombei, ang maghahabi Mariko, ang mananahi-mananandata, kabiyak ni Gombei Daimyo, ang panginoon ng kastilyo Mga Kanayon ni Gombei – pintor, panadero, magbubukid, tindera, atbp. Tatlong Paslit Tatlong Alalay ng Daimyo Dalawang Korombo bilang mga Diwata/Apsara sa Hangin Ilang Kataga sa Pagtatanghal at Tanghalan: Halaw sa isang kuwentong katutubo mula Japan ang akda. Isinalin sa anyong kyogen – dulang katatawanan, mula rin sa naturang bansa. Inangkin sa puso at binigyan ng mga sangkap na Pilipino. Karaniwang sangkap sa kyogen ang kunwa’y di-nakikitang korombo, nakasuot ng itim at madalas na tagapag-abot ng mga kagamitan sa mga tauhang nasa tanghalan. Sa dulang ito, sagisag sa ihip ng hangin at pihit ng kapalaran ang dalawang korombo. Liban sa istruktura na anyong balkonahe sa kanan ng tanghalan at mala-balangkas ng dampa sa kaliwang panig, sayad sa lupa at hitik sa posibilidad ang pagiging payak sa kabuuan ng tanghalan. Sa ganitong kapayakan nakaka...